JAK MOTYWOWAĆ PODOPIECZNEGO Z OTĘPIENIEM DO CODZIENNEJ AKTYWNOŚCI

Motywowanie osoby dotkniętej chorobą otępienną jest wyzwaniem, z którym wielu opiekunów mierzy się każdego dnia.
Nie można liczyć, że senior z zaburzeniami poznawczymi zrozumie przekazywane przez opiekuna racjonalne argumenty i bez sprzeciwu da się namówić na robienie czegoś, co nie nasuwa pozytywnych skojarzeń lub na co nie ma ochoty. Nawet  poranne wstawanie z łóżka stanowi dla osób z otępieniem, w tym chorobą Alzheimera, duży problem, nie mówiąc o czynnościach, które są  postrzegane przez nich jako trudne albo nieprzyjemne. Opiekun musi nauczyć się kierować uwagę seniora w stronę pozytywnych i chętnie akceptowanych lub wręcz oczekiwanych przez niego zdarzeń lub sytuacji, takich jak odwiedziny dzieci czy wnuków, spożywanie smakołyków, spacer przy dobrej pogodzie, wizyta w salonie fryzjerskim lub kawiarni itp.  – wówczas łatwiejsze staje się nakłonienie go do aktywności, która jest uzasadniona i wskazana.

Sprawowanie opieki jest łatwiejsze, kiedy opiekun powtarza te same zachowania w podobnych okolicznościach – znajdując się w znanej sobie sytuacji, podopieczny zyskuje poczucie bezpieczeństwa. Dlatego wskazane jest utrzymywanie rytmu dnia i kolejności poszczególnych czynności - osoby z demencją nie są wówczas zdezorientowane, łatwiej wówczas rozpoznają, że wszystko toczy się ustalonym torem i chętniej stosują się do poleceń opiekuna. Ponadto opiekunowi łatwiej jest komunikować się z seniorem, jeśli wypracuje uproszczoną, opartą na sygnałach komunikację z podopiecznym oraz stworzy bezpieczne, komfortowe otoczenie. Opieka i motywowanie do codziennych aktywności polega w głównej mierze na dbaniu o emocjonalny stan podopiecznego. Wielkie znaczenie ma tu mowa ciała opiekuna. Znając upodobania seniora (ulubione potrawy, tematy rozmów, programy telewizyjne i radiowe, itp.) opiekun skutecznie może sterować jego  zachowaniami. 
W praktyce,  skuteczną metodą aktywizacji jest dawanie podopiecznemu wyboru – przy czym nie chodzi o sam wybór, lecz spowodowanie, że podopieczny podejmując decyzje z góry akceptuje jej konsekwencje. Chcąc nakłonić seniora do wykonania konkretnej czynności, można zaproponować mu alternatywną, mniej dla niego atrakcyjną opcję. 

Priorytetem zawodowego opiekuna w Centrum Origin Otwock jest budowanie atmosfery zaufania i bezpieczeństwa podopiecznych oraz dbanie o optymalny przekaz emocjonalny. Stosuje on powitalny rytuał poprzez uścisk dłoni -  jest to odbierane przez podopiecznego jako oznaka szacunku i nastawia go pozytywnie do opiekuna. Umie spontanicznie „zarazić” podopiecznych dobrym nastrojem, oczekiwaniem na coś pozytywnego, radością z tego, co przyniosą następne chwile. Wyszkolony w standardzie Origin Academy opiekun potrafi stosować ożywioną komunikację, kluczową dla rozbudzenia w podopiecznych ochoty do bycia aktywnym. Potrafi umacniać w podopiecznych poczucie własnej wartości i prawidłowo motywować w codziennych sprawach np.:
 - jeśli podopieczny nie chce wstawać z łóżka, opiekun proponuje wypicie ciepłej herbaty lub kawy i zjedzenie chrupiącego pieczywa czekających w jadalni
- jeśli podopieczny lubi słodycze opiekun obiecuje poczęstunek ciastem, ale dopiero po  porannej toalecie
- jeśli podopieczny odmawia zabiegów higienicznych, opiekun zapewnia, że są one konieczne aby ładnie i świeżo wyglądać, bo przecież tylko tak warto pokazywać się dzieciom, wnukom czy sąsiadkom.

Nasi opiekunowie w Centrum Origin Otwock wiedzą jak uspokoić chorego i rozpoznają jak ważne jest zwracanie się do niego w sposób, który zna i lubi.

Każdy opiekun (domowy i zawodowy) musi mieć świadomość, jak istotna jest rozmowa z podopiecznym, czy po prostu mówienie do niego. Mówiąc, należy używać prostych słów i krótkich zdań. Zadaniem opiekuna jest podtrzymywanie „rozmowy” nawet jeśli podopieczny nie odpowiada, albo odpowiada tylko sporadycznie. Oprócz komunikowania mającego na celu wywołanie interakcji, powinien on opowiadać podopiecznemu o wszystkim co jest lub było mu bliskie w życiu.  

PACJENT W CENTRUM ORIGIN OTWOCK

Pacjent jest podmiotem opieki, ale opiekun nie może zapominać, że każdy pacjent jako człowiek ma prawo do samostanowienia i godności.  Kwestia ta nabiera tym większej wagi, im większej opieki pacjent wymaga.
Potrzeba opieki pojawia się wskutek niepełnosprawności wywołanej uszkodzeniami naruszającymi integrację fizyczną człowieka lub upośledzeniem funkcji organizmu, prowadzących do niesamodzielności i, a co za tym idzie, niemożności zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych. W tym kontekście potrzeba opieki wcześniej lub później pojawia się u osób w podeszłym wieku. Pomocą jest każde wsparcie udzielane osobie chorej i niesamodzielnej w dziedzinach życia, w których sama sobie nie może poradzić. 

W procesie pomocy wyróżniamy:

Opiekę - czynności ukierunkowane na otoczenie pacjenta i jego zachowanie, dla zapewnienia nie tylko bezpieczeństwa w aspekcie zdrowotnym, ale również dopełniania wszelkich koniecznych czynności dnia codziennego związanych z ubieraniem, żywieniem, higieną, przyjmowaniem zaleconych leków, niwelowaniem barier architektonicznych, a nawet organizacja wolnego czasu.

Podstawową pielęgnację – czynności ukierunkowane na ciało, w tym związane z higieną, wydalaniem, przemieszczaniem się, jedzeniem, piciem.
Specjalistyczną pielęgnację – działania podejmowane przez pielęgniarki, ukierunkowane na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych pacjenta o specyficznych problemach zdrowotnych, najczęściej z wykorzystaniem sprzętu i umiejętności medycznych np. podawanie kroplówek, opatrywanie ran przewlekłych, cewnikowanie, karmienie przez zgłębnik itp.

W Centrum Origin Otwock realizowany będzie model łączący założenia pielęgnacyjne teorii Dorothe’y Orem, Wirginii Henderson,  uwzględniający w procesie pielęgnacyjnym podtrzymywanie zdolności pacjenta do samoopieki, która jest naturalną i instynktowną zdolnością człowieka. 
Rolą kompetentnej kadry opiekuńczej i pielęgniarskiej będzie kompensowanie podopiecznym utraconej sprawności poprzez asystę, pomoc werbalną i fizyczną, a dopiero w ostateczności wyręczanie. 
Takie podejście stosowane będzie także podczas różnorodnych form terapii zajęciowej. Chodzi o mobilizujące oddziaływanie na pacjenta, podtrzymujące sprawność oraz poczucie własnej wartości i satysfakcji. 
Równolegle realizowana będzie terapia rekreacyjna Origin, powiązana ściśle z aktywnym stylem życia, bogatym w programy rekreacyjne, a dla wzmocnienia efektu, uzupełniona odpowiednią dietą. 

OPIEKA NAD CHORYM W SCHYŁKOWYM OKRESIE ŻYCIA

Ciężka, nieuleczalna choroba w rodzinie wymaga nie tylko podjęcia szeregu działań organizacyjnych, ale przede wszystkim opanowania emocji, bowiem konieczność przystosowania się do nowej rzeczywistości zazwyczaj powoduje, że życie osób bliskich zostaje wywrócone do góry nogami. 

Rola opiekuna osoby ciężko chorej lub umierającej jest zawsze niezwykle trudna i wyczerpująca, szczególnie jeśli opiekun należy do grona najbliższych chorego i moralne poczucie odpowiedzialności, leżące u podstaw wszelkich starań i poświęcenia ze strony opiekuna, wzmożone jest przez więzy rodzinne. Lęk, niepewność i bezsilność są udziałem każdego opiekuna. Wzmaga je stres wynikający z niepełnego zrozumienia mechanizmów choroby, czasami braku informacji o dostępnych metodach leczenia czy lekach połączone z próbami kwestionowania diagnozy, gdy rokowania są złe i nie dają nadziei. 

Ogromne emocje u opiekunów budzi zwykle konieczność zatajenia przed chorym jego faktycznego stanu. Chęć zaoszczędzenia mu bólu psychicznego powstrzymuje opiekuna przed szczerymi odpowiedziami na zadawane pytania, co z kolei oddziałuje negatywnie na jego własną psychikę i przyczynia do narastania głębokiego przygnębienia, które z czasem coraz trudniej ukryć przed chorym. 
Emocja nasilają się nawet bardziej w sytuacji, gdy chory przeczuwa, że stan jego zdrowie jest bardzo zły. Zdarza się wówczas, że ucieka przed rzeczywistością, zaprzecza faktom, buntuje się, a nawet bywa agresywny – reakcje często występujące u osób, którym trudno pogodzić się z wizją nadchodzącej śmierci. Komunikacja z chorym stwarza narastające problemy, dlatego cierpliwość oraz szczególne wyczulenie na gesty, mimikę oraz mowę ciała wyrażające i sygnalizujące niewerbalnie  potrzeby chorego są nieodzowne dla opiekuna. 

Ważne jest także ze strony opiekuna troskliwe wyczuwanie nastroju chorego i dostosowanie do niego zarówno swojego zachowania jak też odwiedzających chorego  innych członków rodziny, tak aby utrzymać atmosferę spokoju postrzeganego przez chorego w kategorii bezpieczeństwa.
Najwyższych starań ze strony opiekuna wymaga zapewnienie choremu prawa do poszanowania godności osobistej i intymności oraz okazywanie mu życzliwości i miłości.  
Kolejną ważna kwestią jest umożliwienie choremu modlitwy, jeśli nie jest to sprzeczne z jego światopoglądem. 
Długotrwała konieczność opieki nad chorym zawsze, wcześniej czy później, prowadzi do wypalenia,
a nawet wyczerpania fizycznego opiekuna, niezależnie od miłości jaką darzy podopiecznego. 
Wzmagający się poziom stresu połączony niejednokrotnie z poczuciem winy  u opiekuna, prowadzą do zaburzeń snu, a często także do depresji i nie sprzyjają wysiłkowi fizycznemu, niezbędnemu przy codziennych czynnościach związanych z opieką nad chorym - dbaniu o  jego higienę, zapewnianiu mu odpowiedniej diety, karmieniu, podawaniu leków, czy wynajdywaniu pomysłów na wypełnianie czasu. 
Dlatego konieczne jest, aby w tym ciężkim okresie opiekun dbał także o siebie.  Organizowanie zastępstwa w opiece lub dzielenie jej z innymi członkami rodziny jest nieodzowne. Korzystanie ze wsparcia, będącego zadaniem jednostek samorządowych oraz misją licznych organizacji pozarządowych nie mogą być przez opiekunów odrzucane. Opiekun nie może tracić kontaktu z otoczeniem i zaniedbywać swoich własnych spraw. 

Kiedy towarzyszenie choremu do ostatnich chwilach życia staje się zbyt trudne dla najbliższych, rozwiązaniem może być wykwalifikowana opieka paliatywna dostępna w hospicjach lub wysokospecjalistycznych ośrodkach, takich jak CENTRUM ORIGIN OTWOCK. 
O naszym programie opieki paliatywnej napiszemy w najbliższym czasie.